De watervoetafdruk, een kritische reflectie

Vanuit internationale fora volgt men met veel interesse de ontwikkelingen rond de watervoetafdruk. Vanuit wetenschappelijk oogpunt bekeken, is het immers erg interessant om de waterketen en de waterbalansen in verschillende gebieden nog beter in beeld te krijgen. Precies omdat steeds meer regio's kampen met watertekorten, is het zinvol om efficiënt te kunnen ingrijpen aan de bron. Het watervraagstuk zal immers een van de grootste vraagstukken zijn waarmee de mensheid wordt geconfronteerd de volgende decennia.

Internationale instanties, waaronder de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling), beamen dat de watervoetafdruk een waardevol educatief en sensibiliserend instrument is. Vanuit wetenschappelijke hoek zijn er bedenkingen bij het gebruik van de Watervoetafdruk als beleidsinstrument, omdat het geen ecologische impactanalyse inhoudt én omdat het niet als basis kan dienen van een economisch instrument.
De watervoetafdruk drukt wel het watergebruik uit van bepaalde teelten maar geeft niet aan wat de impact is voor het ecosysteem of het gebied in kwestie. Een impactanalyse van het gebied geeft betere informatie. We moeten dus een onderscheid maken tussen de watervoetafdruk en de zogenaamde watervoetafdrukimpact. Dit is de impact die de ecosystemen (de lokale planten- en dierenwereld) ondervinden door het onttrekken van water via de beoogde teelt. Een hoge watervoetafdruk betekent vaak, maar zeker niet altijd, een hoge (watervoetafdruk)impact voor de betreffende ecosystemen. Instrumenten die een indicatie geven van de lokale impact van ons watergebruik zijn momenteel nog niet of onvoldoende ontwikkeld.

Als beleidsinstrument geeft de watervoetafdruk dus minder houvast, maar desondanks blijft de boodschap: we consumeren het best zo veel mogelijk seizoensgebonden, biologische, lokale, verse, onbewerkte en plantaardige producten, en vermijden zo veel mogelijk producten uit waterarme regio's. Hierin spelen ook andere milieufactoren mee, zoals energieverbruik en CO2-uitstoot. En duurzaam met water omgaan blijft de boodschap.